„Wesele kaszubskie wg I. Gulgowskiego” to pierwszy w Polsce album fotograficzny wykonany w całości w technice ambrotypii, opowiadający historię dawnego kaszubskiego wesela – od swatania młodych i przygotowań, przez zaślubiny, aż po weselną uroczystość.
Projekt powstał we współpracy z Muzeum – Kaszubskim Parkiem Etnograficznym im. Teodory i Izydora Gulgowskich we Wdzydzach Kiszewskich. Jego punktem wyjścia były teksty Izydora Gulgowskiego opisujące życie, obyczaje i tradycje dawnych Kaszub.
Album otwiera wstęp Krzysztofa Jureckiego – historyka sztuki, krytyka i kuratora fotografii, który osadza projekt Radosława Brzozowskiego w szerszym kontekście fotograficznym i artystycznym.
Fotografia, której mogło nie być
Jednym z najważniejszych założeń projektu było zastosowanie techniki fotograficznej zgodnej z czasem, do którego odwołuje się opowieść.
W połowie XIX wieku fotografia istniała już i rozwijała się bardzo dynamicznie, jednak życie kaszubskiej wsi, a tym bardziej całe wiejskie wesele wraz z przygotowaniami, swataniem młodych i kolejnymi obrzędami, nie zostało utrwalone fotograficznie w takiej formie.
Projekt wyrósł więc z pytania:
jak wyglądałaby fotograficzna opowieść o kaszubskim weselu, gdyby fotograf pojawił się tam wtedy ze swoim aparatem i mokrymi szklanymi płytami?
Dlatego wszystkie fotografie wykonano w technice mokrego kolodionu – jako ambrotypy na szkle. Nie jest to jedynie stylizacja na dawną fotografię. Sam proces powstawania obrazu pochodzi z XIX wieku i narzuca fotografowi sposób pracy charakterystyczny dla epoki: przygotowanie płyty bezpośrednio przed wykonaniem zdjęcia, długi czas ekspozycji i natychmiastową obróbkę materiału.
W ten sposób technika stała się integralną częścią opowieści.
Jedno wesele – cała historia
Album nie jest zbiorem pojedynczych portretów stylizowanych na dawne fotografie.
To ciągła fotograficzna narracja o weselu.
Historia rozpoczyna się jeszcze przed samymi zaślubinami. Pojawia się swatanie młodych, przygotowania rodzin i gospodarstwa, codzienne zajęcia poprzedzające uroczystość, przygotowanie strojów i weselnego otoczenia. Następnie widzimy kolejne etapy wesela – Młodą Parę, ich rodziny, gości, ceremonię i wspólną zabawę.
Dzięki temu powstała nie tylko rekonstrukcja wydarzenia, ale próba odtworzenia całego społecznego świata, który otaczał dawną uroczystość weselną.
Rekonstrukcja kaszubskiego wesela
Realizacja projektu wymagała miesięcy przygotowań i współpracy wielu osób. Obejmowała między innymi:
- analizę tekstów Izydora Gulgowskiego i źródeł etnograficznych,
- konsultacje z pracownikami muzeum,
- przygotowanie strojów, rekwizytów i przestrzeni,
- odtworzenie kolejnych elementów weselnego obyczaju,
- przygotowanie całego procesu fotograficznego opartego na mokrym kolodionie.
Modelami zostali pracownicy muzeum oraz członkowie ich rodzin, a zdjęcia powstawały w przestrzeni Kaszubskiego Parku Etnograficznego we Wdzydzach.
Kulminacją pracy były trzy intensywne dni zdjęciowe, podczas których powstała fotograficzna historia obejmująca cały przebieg wydarzeń – od tego, co poprzedzało wesele, po samą uroczystość.
Ambrotypia jako część opowieści
Fotografie wykonano ręcznie na szklanych płytach w technice ambrotypii – wet collodion process.
Charakterystyczna materia obrazu, ślady procesu, sposób odwzorowania światła i ograniczenia XIX-wiecznej technologii sprawiają, że fotografia nie tylko przedstawia rekonstruowany świat, ale sama należy do jego czasu.
Oryginalne ambrotypy są pojedynczymi, unikatowymi obiektami fotograficznymi. W albumie zostały zebrane w jedną narrację, pozwalającą oglądać projekt tak, jak ogląda się opowieść – od pierwszych przygotowań aż po zakończenie wesela.
Twórcy albumu
- Fotografia i koncepcja: Radosław Brzozowski
- Teksty: Radosław Brzozowski, na motywach tekstów Izydora Gulgowskiego
- Wstęp: Krzysztof Jurecki
- Współpraca muzealna: Muzeum – Kaszubski Park Etnograficzny im. Teodory i Izydora Gulgowskich we Wdzydzach Kiszewskich
Szczegóły publikacji
- Liczba stron: 144
- Język: polski i angielski
- Technika fotografii: ambrotypia / mokry kolodion
- Autor fotografii: Radosław Brzozowski
Dlaczego ten album jest wyjątkowy?
„Wesele kaszubskie wg I. Gulgowskiego” łączy fotografię historyczną, etnografię i rekonstrukcję obyczaju.
Nie jest próbą stworzenia współczesnych fotografii „w dawnym stylu”. To próba zbudowania nieistniejącego fotograficznego świadectwa – opowieści o wydarzeniu, które mogło zostać sfotografowane w XIX wieku, lecz takiej fotograficznej dokumentacji nie pozostawiło.
Dzięki zastosowaniu historycznego procesu fotograficznego, pracy z muzealnymi źródłami i rekonstrukcji kolejnych etapów wesela powstał album będący jednocześnie projektem artystycznym, fotograficznym i etnograficznym.
📽️ Zobacz, jak powstawał album: Wesele Kaszubskie
